Klasa VII

3.7. Czcij swoich rodziców

1.        Cele katechetyczne:

–    zapoznanie z Bożym planem dotyczącym małżeństwa i rodziny;

–    przedstawienie obowiązków wobec rodziców, osób starszych, przełożonych i Ojczyzny;

–    kształtowanie postawy odpowiedzialności i aktywnego udziału w życiu rodzinnym oraz społecznym.

2.        Słowa klucze:

rodzina, małżeństwo, obowiązki rodziców, obowiązki dzieci.

3.        Uwagi metodyczne:

c.            literatura i środki audiowizualne:

–    wykorzystane:

      Pismo Święte;

      Katechizm Kościoła Katolickiego;

      katechizm ucznia;

4.        Plan katechezy:

A.  Wstęp – czas ok. 15 min.

Ćwiczenie Boży plan na rodzinę.

B.  Rozwinięcie – czas ok. 25 min.

Ćwiczenie Rodzina – ale jaka?

C.  Zakończenie – czas ok. 5 min.

Ćwiczenie Modlitwa.

5.        Przebieg katechezy

A.  Wstęp

Katechezę rozpoczynamy wspólną modlitwą Pod Twoją obronę w intencjach: o miłość w każdej rodzinie.

Następnie proponuje się ćwiczenie Boży plan na rodzinę.  Materiały pomocnicze A. Uczniowie

    zaznaczają słowa kluczowe w otrzymanym tekście

    przedstawieniu wniosków na podstawie znalezionych słów kluczy, co jest najważniejsze, jakie jest przesłanie tego tekstu.

Podsumowanie uczniowie zapisują notatkę, np.:

„Stworzeni przez Boga ludzie, zróżnicowani co do płci, są równi i pełni godności. Otrzymują od Stwórcy zadanie: «Bądźcie płodni i rozmnażajcie się». Stwarzając mężczyznę i kobietę, Bóg ustanowił ludzką rodzinę i nadał jej podstawową strukturę”. (KKK 2203).

B.            Rozwinięcie

Ćwiczenie Rodzina – ale jaka? stanowi kolejny element katechezy. Prowadzący na tablicy zapisuje schemat tabelki, który uczniowie uzupełniają wspólnie z katechetą.

Przykład poniżej. Czas na wykonanie zadania ok. 10 min.

PROBLEM (BŁĘDY DZIECI)PRZYCZYNYPROBLEM (BŁĘDY RODZICÓW)PRZYCZYNY
Nieodpowiednie  towarzystwoCiekawość, chęć zaimponowania innym; rodzice poświęcają mało czasuNiezrozumienieRóżnica pokoleń; inne spojrzenie na świat
Słabe wyniki w nauceLenistwo, brak pomocy rodziców, własna głupota, problemy rodzinneNadmierna nerwowość w reakcjachProblemy osobiste, w rodzinie lub w pracy
KłamstwaObawa przed karą, strachBrak pomocy, zainteresowania ze strony rodzicówZabieganie rodziców; za dużo pracy; zmęczenie
Nałogi (papierosy, alkohol, narkotyki)Złe towarzystwo, brak czułości, miłości, chęć zwrócenia na siebie uwagi, popisywanie sięBrak ustalonych zasadBłędy przenoszone z własnych rodzin
Nieposłuszeństwo, buntZłe stosunki w rodzinie; mało czasu spędzanego z rodzicamiBrak konsekwencji w działaniuSłabość rodziców
Przekleństwa, pyskowanieWyładowanie złości, bezradnośćBrak jednego, wspólnego stanowiska rodziców„Rywalizacja” rodziców
Brak zaangażowania w prace domoweLenistwoBrak nagród, tylko karyNieumiejętność nagradzania, obawa przed nagradzaniem
Wagary, ucieczki z domuPoczucie skrzywdzenia lub niedowartościowaniaNadmierna troskaNadopiekuńczość

Dobra i kochająca się rodzina jest więc zadaniem zarówno dla rodziców, jak i dzieci. W drugiej części ćwiczenia prowadzący na tablicy zapisuje poniższy schemat tabelki. Podobnie jak poprzednio młodzież uzupełnia ją z katechetą. Czas na pracę ok. 5 min.

Przykład poniżej:

Co dzieci powinny okazywać rodzicom? Jak postępować? (czyli obowiązki dzieci)Co rodzice powinni okazywać dzieciom? Jak postępować? (czyli obowiązki rodziców)
Pomoc w pracach domowychMiłość w słowach i czynach
PosłuszeństwoSzacunek dla dzieci
Okazywać szacunekWychowanie moralne – potrzeba ustalonych zasad
ZaufanieRozmawianie z dziećmi
Nauczenie się panowania nad sobąDawanie dobrego przykładu (np. brak kłótni między rodzicami)
Słuchanie rozsądnych poleceńBrak nadmiernej ingerencji w wybory dzieci (ich drogi życiowej)
Mówienie o swoich problemachFormacja duchowa

Uczniowie przepisują tabelkę do zeszytów. Na zakończenie ćwiczenia proponuje się głośne odczytanie KKK 2251–2255 (materiały pomocnicze B)

C.            Zakończenie

Ćwiczenie Modlitwa stanowi podsumowanie katechezy. Uczniowie w zeszytach układają modlitwę za swoją rodzinę. Katechezę kończymy odczytaniem kilku modlitw ułożonych przez uczniów.

Zadanie domowe:

W ciągu najbliższego tygodnia okaż wdzięczność rodzicom za wszystko, co dla ciebie robią, przez konkretne działanie, np. pomoc w domu, zajęcie się młodszym rodzeństwem.

6.        Materiały pomocnicze:

–    wykorzystane:

A.  Ćwiczenie Boży plan na rodzinę

„A wreszcie rzekł Bóg: Uczyńmy człowieka a Nasz obraz, podobnego Nam. Niech panuje nad rybami morskimi, nad ptactwem powietrznym, nad bydłem, nad ziemią i nad wszystkimi zwierzętami pełzającymi po ziemi! Stworzył więc Bóg człowieka na swój obraz, na obraz Boży go stworzył: stworzył mężczyznę i niewiastę. Po czym Bóg im błogosławił, mówiąc do nich: Bądźcie płodni i rozmnażajcie się, abyście zaludnili ziemię i uczynili ją sobie poddaną; abyście panowali nad rybami morskimi, nad ptactwem powietrznym i nad wszystkimi zwierzętami pełzającymi po ziemi” (Rdz 1,26-28).

B.  Ćwiczenie Rodzina – ale jaka?

„Dzieci są zobowiązane wobec swoich rodziców do szacunku, wdzięczności, właściwego posłuszeństwa i pomocy. Rodzice pierwsi są odpowiedzialni za wychowanie swoich dzieci do wiary, modlitwy i wszystkich cnót. W miarę swoich możliwości mają oni obowiązek zaradzać potrzebom materialnym i duchowym swoich dzieci. Rodzice powinni uszanować powołanie swoich dzieci i sprzyjać mu. Powinni pamiętać, a także uczyć, że pierwszym powołaniem chrześcijanina jest pójście za Jezusem.

Władza publiczna jest zobowiązana do poszanowania podstawowych praw osoby ludzkiej i warunków korzystania z jej wolności. Obowiązkiem obywateli jest współpracować z władzami cywilnymi w budowaniu społeczeństwa w duchu prawdy, sprawiedliwości, solidarności i wolności” (KKK 2248–2255).

–    polecane:

      Jan Paweł II, List do rodzin Gratissimam Sane z okazji Roku Rodziny 1994

„Czwarte przykazanie: «Czcij ojca twego i matkę twoją»

15. Czwarte przykazanie Dekalogu dotyczy rodziny, jej wewnętrznej spoistości, rzec można – solidarności.

Werbalnie przykazanie to nie mówi o rodzinie, faktycznie jednak właśnie o niej mówi. Jakoby Boży Prawodawca nie znalazł innego słowa dla wyrażenia komunii pokoleń, jak właśnie to słowo: «Czcij» (Wj 20,12). Słowo to wyraża w inny jeszcze sposób, czym jest rodzina. Nie chodzi o jakieś «sztuczne» wyniesienie rodziny, chodzi o sformułowanie oddające jej podmiotowość oraz wszystkie prawa, jakie z tej podmiotowości rodziny wynikają. Rodzina jest wspólnotą szczególnie intensywnych wzajemnych odniesień: pomiędzy małżonkami, pomiędzy rodzicami a dziećmi oraz między pokoleniami. Trzeba wspólnotę tę szczególnie zabezpieczyć. Dlatego nie znajduje wyrażenia lepszego niż właśnie to: «Czcij».

«Czcij ojca twego i matkę twoją, abyś długo żył na ziemi, którą Pan, Bóg twój, da tobie» (Wj 20,12). Przykazanie to następuje po trzech fundamentalnych przykazaniach, które dotyczą stosunku człowieka i ludu Izraela do Boga: «Shema, Izrael», „Słuchaj, Izraelu, Pan jest naszym Bogiem – Panem jedynym” (Pwt 6,4). «Nie będziesz miał cudzych bogów obok Mnie!» (Wj 20,3). Przykazanie pierwsze i największe, które jest zarazem przykazaniem miłości Boga «nade wszystko», «z całego swego serca, z całej duszy swojej, ze wszystkich swych sił» (Pwt 6,5; por. Mt 22,37). Znaczące jest, że czwarte przykazanie wpisuje się w ten kontekst: «Czcij ojca i matkę», gdyż są oni dla ciebie niejako zastępcami Pana Boga – są tymi, którzy dali ci życie, a przez to wprowadzili cię w cały krąg ludzkiego bytowania: rodu, narodu, kultury. Są twoimi pierwszymi – po Bogu – dobroczyńcami. Jeśli Bóg sam jest dobry, jest samym Dobrem, to oni mają największy udział w tej Jego najwyższej dobroci. A więc: czcij twoich rodziców! Jest tu pewna analogia z czcią należną Bogu.

Czwarte przykazanie jest szczególnie blisko związane z przykazaniem miłości. Pomiędzy «czcij» a «miłuj» zachodzi bardzo bliski związek znaczeniowy. U swych podstaw cześć odpowiada cnocie sprawiedliwości. W istocie rzeczy nie można jednak pomyśleć o czci bez miłości i to zarazem Boga i bliźniego. Chodzi wszakże o «bliźnich» w znaczeniu najbliższym i najściślejszym, a więc o rodziców i dzieci.

Czy układ międzyosobowy wskazany czwartym przykazaniem jest jednostronny? Czy zobowiązuje tylko do czci rodziców? Dosłownie biorąc – tak. Pośrednio jednak możemy mówić o «czci» należnej dzieciom od rodziców. «Czcij», to znaczy uznawaj! Kieruj się wewnętrzną afirmacją osoby, przede wszystkim oczywiście ojca i matki, ale również wszystkich innych członków rodziny. Cześć jest postawą zasadniczo bezinteresowną. Rzec by można, iż jest «bezinteresownym darem osoby dla osoby» i w tym spotyka się z miłością. Jeżeli czwarte przykazanie wymaga tej czci dla ojców i matek, wymaga jej także ze względu na dobro rodziny – to równocześnie, ze względu na to samo dobro, stawia też wymagania rodzicom. Rodzice – zdaje się im przypominać Boże przykazanie – postępujcie tak, aby zasłużyć na cześć (i miłość) ze strony Waszych dzieci! Nie pozostawiajcie Bożego wymagania czci dla Was w «moralnej próżni»! Chodzi więc ostatecznie o cześć, która jest wzajemna. Przykazanie «czcij ojca i matkę» pośrednio mówi rodzicom: Czcijcie Wasze dzieci, synów i córki tak, jak one na to zasługują. Zasługują zaś dlatego, że są, oraz dlatego, że są tym, kim są – i to od pierwszej chwili poczęcia. Przykazanie to pozostaje nie tylko wyrazem wewnętrznej więzi rodziny, ale ukazuje również zasadę ich wewnętrznej spójni.”

(http://www.niedziela.pl/artykul.php?id=115216772614003001006,
z dnia 8.07.2012)

Proszę o odpowiedź na pytania z dnia 16.02.2022 na pytania i przesłać je na mój meil: ks.proboszcz@parafiakoninki.pl zadanie z dnia 16.02.2022 , Kim dla Ciebie są Rodzice? Czy okazujesz Im szacunek czy modlisz się za Nich.  Zadanie proszę przesłać do niedzieli 20.02.2022 , brak odpowiedzi jest nieobecnościom na lekcji w danym dniu. 

Katecheza z dnia 17.02.2022

3.8. Troska o życie

1.        Cele katechetyczne:

–  przybliżenie głównych myśli zawartych w piątym przykazaniu Bożym;

–  przedstawienie stanowiska Kościoła na temat obrony życia i różnych jej aspektów;

–  kształtowanie postawy szacunku wobec życia.

2.        Słowa klucze:

dar życia, nie zabijaj, Ewangelia życia.

3.        Uwagi metodyczne:

a. pomoce dydaktyczne:

arkusze A3 z wypisanymi w kolumnach słowami: ZA i PRZECIW; ilustracje ukazujące smoczek, nóż, strzykawkę, sznurek; fragmenty KKK (materiały pomocnicze B); modlitwa Przybądź Duchu Święty (materiały pomocnicze A); tekst Mt 5,21-26 (materiały pomocnicze C lub podręcznik ucznia); encyklika Evangelium Vitae (materiały pomocnicze D); teksty zdań niedokończonych (materiały pomocnicze E);

b.        literatura i środki audiowizualne:

–  wykorzystane:

·    Pismo Święte;

·    katechizm ucznia;

·    http://www.apostol.pl/modlitwy/jan-pawel-ii, z dnia 15.01.2012;

·    św. Jan Paweł II, encyklika Evangelium Vitae.

4.        Plan katechezy:

A. Wstęp

Modlitwa Przybądź Duchu Święty!

Ćwiczenie Za czy przeciw?

B. Rozwinięcie

Ćwiczenie Naprawdę jesteś ZA?

C. Zakończenie

Ćwiczenie Moja Ewangelia życia.

5.        Przebieg katechezy

A. Wstęp

Katechezę rozpoczynamy modlitwą św. Jana Pawła II Przybądź Duchu Święty! (materiały pomocnicze A), po której proponuję  ćwiczenie Za czy przeciw?

Uczniowie zapisują na formacie papieru A3, na którym dużymi literami wypisane są słowa: ZA i PRZECIW (w kolumnach).

– smoczek (aborcja)

– nóż (zabójstwo)

         – strzykawka (eutanazja)

– sznurek (samobójstwo)

Każda ma za zadanie wypisać na arkuszach papieru ZA (czyli, co może „usprawiedliwiać” ten czyn) i PRZECIW odnośnie czynu, który pojawił się w ich grupie. Po skończonej pracy wyniki zapisujemy w zeszytach.

B.        Rozwinięcie

W tej części katechezy proponuje się ćwiczenie Naprawdę jesteś ZA? Czytamy odpowiednie fragmenty z Katechizmu Kościoła Katolickiego (materiały pomocnicze B), podające naukę Kościoła o aborcji, zabójstwie, eutanazji i samobójstwie. Zadaniem każdego ucznia jest napisanie 2–3 krótkich haseł reklamowych, zgodnych z tekstem KKK, np.:

·    Aborcja jest złem moralnym!

·    Chorzy i upośledzeni mają prawo do życia!

Podsumowanie ćwiczenia żaden człowiek nie ma prawa  ingerować w życie innych, jak i swoje. Każde życie ludzkie od chwili poczęcia aż do śmierci jest święte i tylko Bóg jest Panem życia, od jego początku aż do końca. Wniosek ten młodzież zapisuje w zeszytach.

Zabójstwo nie tylko fizyczne. Uczniowie otrzymują teksty Mt 5,21-26 (materiały pomocnicze C), pytania do tekstu:

·    Do czego odwołuje się Jezus?

·    Czy słowa „nie zabijaj” dotyczą tylko odebrania życia fizycznego człowiekowi?

·    Czego jeszcze zabrania Jezus?

·    Co należy zrobić, jeżeli pokłóciliśmy się lub obraziliśmy drugiego człowieka?

Podsumowaniem tej części jest głośne przeczytanie fragmentu encykliki Evangelium Vitae (materiały pomocnicze D).

C.        Zakończenie

Ostatnim elementem katechezy, (materiały pomocnicze E). Zadaniem każdego ucznia jest dokończenie zdań.

6.        Materiały pomocnicze:

–  wykorzystane:

A. Modlitwa św. Jana Pawła II

„Przybądź Duchu Święty!
Przybądź! Wejdź w samą głębie serc Twoich wiernych!
Spraw tak, aby każdy odczuł to osobiście ku pożytkowi wszystkich.
Tak, by Bóg był wszystkim we wszystkich.
Amen”

(http://www.apostol.pl/modlitwy/jan-pawel-ii, z dnia 15.01.2012)

B. Ćwiczenie Naprawdę jesteś ZA?

„Życie ludzkie od chwili poczęcia powinno być szanowane i chronione w sposób absolutny. Już od pierwszej chwili swego istnienia istota ludzka powinna mieć przyznane prawa osoby, wśród nich nienaruszalne prawo każdej niewinnej istoty do życia.

Kościół od początku twierdził, że jest złem moralnym każde spowodowane przerwanie ciąży. Nauczanie na ten temat nie uległo zmianie i pozostaje niezmienne. Bezpośrednie przerwanie ciąży, to znaczy zamierzone jako cel lub środek, jest głęboko sprzeczne z prawem moralnym” (KKK 2270–2271).

„Piąte przykazanie zakazuje pod grzechem ciężkim zabójstwa bezpośredniego i zamierzonego. Zabójca i ci, którzy dobrowolnie współdziałają w zabójstwie, popełniają grzech, który woła o pomstę do nieba.

Piąte przykazanie zakazuje także podejmowania jakichkolwiek działań z intencją spowodowania pośrednio śmierci osoby. Prawo moralne zakazuje narażania kogoś bez ważnego powodu na śmiertelne ryzyko oraz odmówienia pomocy osobie będącej w niebezpieczeństwie” (KKK 2268–2269).

„Osoby, których sprawność życiowa jest ograniczona lub osłabiona, domagają się szczególnego szacunku. Chorzy lub upośledzeni powinni być wspierani, by mogli prowadzić, w takiej mierze, w jakiej to możliwe, normalne życie. Eutanazja bezpośrednia, niezależnie od motywów i środków, polega na położeniu kresu życiu osób upośledzonych, chorych lub umierających. Jest ona moralnie niedopuszczalna” (KKK 2276–2277).

„Każdy jest odpowiedzialny przed Bogiem za swoje życie, które od Niego otrzymał. Bóg pozostaje najwyższym Panem życia. Jesteśmy obowiązani przyjąć je z wdzięcznością i chronić je ze względu na Jego cześć i dla zbawienia naszych dusz. Jesteśmy zarządcami, a nie właścicielami życia, które Bóg nam powierzył. Nie rozporządzamy nim.

Samobójstwo zaprzecza naturalnemu dążeniu istoty ludzkiej do zachowania i przedłużenia swojego życia. Pozostaje ono w głębokiej sprzeczności z należytą miłością siebie. Jest także zniewagą miłości bliźniego, ponieważ w sposób nieuzasadniony zrywa więzy solidarności ze społecznością rodzinną, narodową i ludzką, wobec których mamy zobowiązania. Samobójstwo sprzeciwia się miłości Boga żywego” (KKK 2280–2281).

C. Pogadanka Zabójstwo nie tylko fizyczne

„Słyszeliście, że powiedziano przodkom: Nie zabijaj; a kto by się dopuścił zabójstwa, podlega sądowi. A Ja wam powiadam: Każdy, kto się gniewa na swego brata, podlega sądowi. A kto by rzekł swemu bratu: Raka[1], podlega Wysokiej Radzie. A kto by mu rzekł: Bezbożniku, podlega karze piekła ognistego. Jeśli więc przyniesiesz dar swój przed ołtarz i tam wspomnisz, że brat twój ma coś przeciw tobie, zostaw tam dar swój przez ołtarzem, a najpierw idź i pojednaj się z bratem swoim. Potem przyjdź i dar swój ofiaruj! Pogódź się ze swoim przeciwnikiem szybko, dopóki jesteś z nim w drodze, by cię przeciwnik nie podał sędziemu, a sędzia dozorcy, i aby nie wtrącono cię do więzienia” (Mt 5,21-26).

D. Encyklika Evangelium Vitae

„EWANGELIA ŻYCIA znajduje się w samym sercu orędzia Jezusa Chrystusa. Kościół każdego dnia przyjmuje ją z miłością, aby wiernie i odważnie głosić ją jako dobrą nowinę ludziom wszystkich epok i kultur […].

W odpowiedzi na ustawy prawne dopuszczające przerwanie ciąży oraz na próby legalizacji eutanazji powstały na całym świecie ruchy i inicjatywy, których celem jest obrona życia poprzez budzenie wrażliwości społecznej.

Jakże nie wspomnieć również o wszystkich gestach gościnności, poświęcenia i bezinteresownej troski, spełnianych codziennie z miłością przez ogromną liczbę osób w rodzinach, w szpitalach, sierocińcach, domach spokojnej starości lub innych ośrodkach czy wspólnotach obrony życia?

Te gesty kładą głębokie fundamenty owej «cywilizacji miłości i życia», bez której egzystencja osób i społeczeństwa traci swój sens najbardziej ludzki.

Do znaków nadziei trzeba także zaliczyć fakt, że wzrasta nowa wrażliwość coraz bardziej przeciwna wojnie jako metodzie rozwiązywania konfliktów między narodami i coraz aktywniej poszukująca skutecznych sposobów powstrzymywania – choć «bez użycia przemocy» – uzbrojonych agresorów.

W tej samej perspektywie należy widzieć coraz powszechniejszy sprzeciw opinii publicznej wobec kary śmierci, choćby stosowanej jedynie jako narzędzie «uprawnionej obrony» społecznej: sprzeciw ten wynika z przekonania, że współczesne społeczeństwo jest w stanie skutecznie zwalczać przestępczość metodami, które czynią przestępcę nieszkodliwym, ale nie pozbawiają go ostatecznie możliwości odmiany życia.

Należy z zadowoleniem powitać także wzrost zainteresowania jakością życia oraz ekologią. Zjawiskiem szczególnie ważnym jest ożywienie refleksji etycznej wokół życia.

Ten obraz powinien nam w pełni uświadomić, że stoimy wobec nadludzkiego, dramatycznego zmagania między złem i dobrem, między śmiercią i życiem, między «kulturą śmierci» i «kulturą życia». Jesteśmy nie tylko świadkami, ale nieuchronnie zostajemy wciągnięci w tę walkę: wszyscy w niej uczestniczymy i stąd nie możemy uchylić się od obowiązku bezwarunkowego opowiedzenia się po stronie życia”.

(św. Jan Paweł II, encyklika Evangelium Vitae)

E. Ćwiczenie Moja Ewangelia życia

Nie zabijam………………………

Chronię życie, a nie……………

Buduję, a nie…………………….

Czynię dobro, a nie……………

Błogosławię, a nie……………..

Przebaczam, a nie……………..

Uśmiecham się, a nie………….

Kocham, a nie…………………..


[1]  W przybliżeniu: „pusta głowo” lub „człowieku godny pogardy”.

Proszę o odpowiedź na pytania z dnia 17.02.2022 na pytania i przesłać je na mój meil: ks.proboszcz@parafiakoninki.pl zadanie z dnia 17.02.2022 , Jaką wartość ma dla Ciebie ludzkie życie? Co to znaczy, że życie ludzkie jest święte. Czy przemoc fizyczna , psychiczna są grzechami przeciw V Przykazaniu.Zadanie proszę przesłać do poniedziałku 21.02.2022 , brak odpowiedzi jest nieobecnościom na lekcji w danym dniu.