Klasa VIII

4.1. Godność człowieka

1.        Cele katechetyczne:

–  wyjaśnienie pojęcia godności ludzkiej;

–  przedstawienie chrześcijańskiej koncepcji osoby;

–  kształtowanie postawy szacunku względem siebie i bliźnich.

2.        Słowa klucze:

godność człowieka, chrześcijańska koncepcja osoby.

3.        literatura i środki audiowizualne:

–  wykorzystane:

·  Pismo Święte;

·  katechizm ucznia;

·  Kenneth R. Himes OFM, Odpowiedzi na 101 pytań o Katolicką Naukę Społeczną, Wydawnictwo WAM 2005, s. 17–19;

–  polecane:

·  św. Jan Paweł II, Adhortacja apostolska Ecclesia in America, 45, 1999.

4.        Plan katechezy:

A. Wstęp – ok. 10 min.

Ćwiczenie Kim jestem dla drugiego człowieka?

B. Rozwinięcie – ok. 30 min.

Ćwiczenie Reklama stworzenia człowieka.

Ćwiczenie Godność.

C. Zakończenie – ok. 5 min.

Modlitwa Psalm 8.

5.        Przebieg katechezy

A. Wstęp

Katechezę rozpoczynamy wspólną modlitwą Pod Twoją obronę, po której proponuje się ćwiczenie Kim jestem dla drugiego człowieka?

Odpowiadamy na pytanie

· Co najbardziej cenię w człowieku?,

uczniowie mają napisać odpowiedź na to pytanie. W podsumowaniu zwracamy  uwagę na to, jakie cechy się powtarzają, czy dominują cechy zewnętrzne czy też przymioty wewnętrzne.

B.        Rozwinięcie

W tej części proponuje się ćwiczenie Reklama stworzenia człowieka. Uczniowie pracują odpowiadając na pytania

· tekst Rdz 1,26-27 (materiały pomocnicze A),

· Rdz 2,7 (materiały pomocnicze A )

Ponadto uczniowie biorą arkusz papieru, stare kolorowe gazety, nożyczki, klej, pisaki itp.. Zadaniem jest stworzenie prospektu, który zareklamuje stworzenie człowieka. Czas na zadanie ok. 10 minut, potem przedstawiamy w zeszycie swoje prace. W podsumowaniu co w obu opisach jest najważniejsze i podkreśla, że Bóg uczynił człowieka na swój obraz i podobieństwo. Człowiek został obdarzony wolną wolą i darem rozumu, aby mądrze czynić sobie ziemię poddaną. Człowiek żyje, bo otrzymał tchnienie życia od Boga i dlatego też nie może żyć bez Boga. Godność każdego człowieka wynika z faktu stworzenia nas na obraz i podobieństwo Boże.

Następnie przechodzimy do ćwiczenia Godność. Uczniowie pracują indywidualnie z tekstem z katechizmu (dział „Popatrz” lub materiały pomocnicze B). Zadaniem uczniów jest podkreślenie w tekście słów kluczy, następnie na podstawie tych słów kluczy napisanie w zeszytach w kilku zdaniach, co jest myślą przewodnią tekstu. Praca jest na czas, nie może przekroczyć 8 minut.

W podsumowaniu zwracamy uwagę na to, czym jest godność i jakie prawa i obowiązki wynikają z faktu, iż człowiek został nią obdarowany przez Boga.

C.        Zakończenie

Katechezę kończymy odczytaniem Psalmu 8,4-10 (katechizm ucznia)

„Gdy patrzę na Twe niebo, dzieło Twych palców, księżyc i gwiazdy, któreś Ty utwierdził:

czym jest człowiek, że o nim pamiętasz, i czym – syn człowieczy, że się nim zajmujesz?

 Uczyniłeś go niewiele mniejszym od istot niebieskich, chwałą i czcią go uwieńczyłeś.

Obdarzyłeś go władzą nad dziełami rąk Twoich;

złożyłeś wszystko pod jego stopy: owce i bydło wszelakie, a nadto i polne stada,

ptactwo powietrzne oraz ryby morskie, wszystko, co szlaki mórz przemierza.

O Panie, nasz Panie, jak przedziwne Twe imię po wszystkiej ziemi!”

6.        Materiały pomocnicze:

–  wykorzystane:

A. Ćwiczenie Reklama stworzenia człowieka

„A wreszcie rzekł Bóg: «Uczyńmy człowieka na Nasz obraz, podobnego Nam. Niech panuje nad rybami morskimi, nad ptactwem powietrznym, nad bydłem, nad ziemią i nad wszystkimi zwierzętami pełzającymi po ziemi!». Stworzył więc Bóg człowieka na swój obraz, na obraz Boży go stworzył: stworzył mężczyznę i niewiastę”. (Rdz 1,26-27)

„Wtedy to Pan Bóg ulepił człowieka z prochu ziemi i tchnął w jego nozdrza tchnienie życia, wskutek czego stał się człowiek istotą żywą”. (Rdz 2,7)

B. Ćwiczenie Godność

„Dlaczego godność człowieka jest punktem wyjścia społecznego nauczania Kościoła?

To, że godność człowieka jest punktem wyjścia dla Katolickiego Nauczania Społecznego, nie powinno dziwić tych, którzy wyznają dwie prawdy: że ludzie są stworzeni na obraz Boga, oraz że Bóg Stwórca wkroczył w historię poprzez swojego Syna i stał się człowiekiem. Innymi słowy, doktryny o stworzeniu i wcieleniu, centralne twierdzenia naszej wiary, prowadzą do uznania godności wszystkich ludzi. Ludzie są stworzeniami godnymi i wartościowymi nie z powodu jakichś zasług z naszej strony. Nasza godność opiera się na wierze… Jesteśmy stworzeniami na obraz Stwórcy.

To przekonanie jest jeszcze wyraźniejsze w tajemnicy Wcielenia. Stwierdzenie, że kiedy Bóg chciał stać się kimś innym niż Bogiem, stał się człowiekiem, wyraża coś nie tylko o Bogu, ale i o człowieku. Jezus z Nazaretu objawia, że istnieje coś w człowieku, co otwiera nas na przyjęcie Boga. To, że skończony jest w stanie przyjąć Nieskończonego, jest wspaniałą prawdą o człowieku.

Takie odczytanie z wiarą tajemnicy człowieka jest punktem wyjścia KNS. Kościół nie podejmuje kwestii społecznych opowiadając się po jakiejś stronie, ale dlatego, iż jest to rezultat teologicznej prawdy, że człowiek jest stworzeniem godnym i wartościowym. Jeśli ta prawda nie ma być redukowana tylko do pobożnych sentymentów, musi prowadzić swoich zwolenników do wysiłku na rzecz popierania godności człowieka i ochrony przed tym, co jej zagraża.

Czy rozpoczynanie od godności człowieka nie wprowadza nacisku na jednostkę zamiast na społeczność? Może trzeba podkreślić bardziej aspekt wspólnotowy?

Nieporozumieniem jest odczytywanie godności człowieka na sposób indywidualistyczny. Gdy tradycja katolicka mówi o godności człowieka, rozumie przez to, że realizacja godności dokonuje się zawsze w kontekście społeczności.

Jeśli spojrzymy na dwa opisy stworzenia znajdujące się w Księdze Rodzaju, znajdziemy nauczanie, że ludzie są w swej istocie bytami społecznymi. W drugim opisie stworzenia Bóg stwierdza: «Nie jest dobrze, żeby mężczyzna był sam» (Rdz 2,18). Widać tu nacisk, że człowiek ma być w relacji, a powodem, dla którego ludzie są stworzeni jako mężczyzna i kobieta jest fakt, że są ukierunkowani, by szukać siebie nawzajem. Ludzkość jest przeznaczona do nawiązywania relacji międzyludzkich.

We wcześniejszym opisie stworzenia czytamy: «Stworzył więc Bóg człowieka na swój obraz, na obraz Boży go stworzył: stworzył mężczyznę i niewiastę» (Rdz 1,27). Nie chodzi więc o to, że być na obraz Boga znaczy posiadać płeć. Bóg nie jest ani mężczyzną ani kobietą; Bóg jest w relacji. Bóg jest w relacji, tak więc być na obraz i podobieństwo takiego Boga oznacza, że ludzkość powinna być w relacji. Jesteśmy prawdziwie sobą, gdy jesteśmy związani z innymi, a nie pozostawieni sami sobie. Zatem, gdy KNS uznaje godność osoby, nie traktuje jej jako oderwanej od innych osób. Nacisk społeczny KNS sytuuje raczej godność człowieka wewnątrz gęstej sieci relacji. Ludzie żyją najpełniej, mają najpełniejszy kontakt z godnością ich natury, gdy są w stanie uznać głębokie więzi istniejące między nimi a Bogiem, innymi ludźmi i resztą stworzenia.

Przypominam sobie ludzi, którzy zachowują się tak źle, działają w tak nieludzki sposób, że staczają się poniżej poziomu ludzkiej godności. Czy ludzie mogą stracić swoją godność?

[…] Nasza godność jest wrodzona, a nie nadana przez społeczeństwo lub państwo ani też nie zależy od żadnych naszych osiągnięć czy żądań. Zatem nie możemy się jej zrzec, ani też nikt nie może nam jej zabrać. Nasza godność jest zakorzeniona w Bożym uznaniu naszego istnienia.

Jaki jest związek między prawami człowieka a godnością człowieka?

Prawa człowieka nadają kształt i treść idei godności człowieka. Istnieje niebezpieczeństwo, że mówienie o godności człowieka pozostanie tylko hasłem pozbawionym jakiejkolwiek treści. Aby uniknąć takiej ewentualności, KNS opracowała na przestrzeni lat listę praw określających warunki, które zabezpieczają i chronią godność człowieka. Z natury związku między godnością i prawami wynika, że podstawą jakiegokolwiek uzasadnionego prawa człowieka jest godność osoby, podczas gdy szacunek dla praw człowieka nadaje moralną treść idei godności osoby. Bez tej podstawy w godności człowieka język praw człowieka byłby otwarty na zarzut, że są one nieuzasadnionymi żądaniami ze strony jednostek dążących do osiągnięcia każdej rzeczy, jakiej zapragną. Mówienie o prawach powinno być ugruntowane odwołaniem się do wartości i normy, która ma szerokie poparcie. Równocześnie, precyzując znaczenie praw człowieka, popieramy te wymagania moralne, które nadają treść godności człowieka i chronią ją przed rozmyciem do tego stopnia, że każdy może się z nią zgodzić, a jednocześnie postępować jak mu się podoba. Tak więc obydwa pojęcia zależą od siebie. […]”

(Kenneth R. Himes OFM, Odpowiedzi na 101 pytań o Katolicką Naukę Społeczną, Wydawnictwo WAM 2005, s. 17–19)

–  polecane:

„Ostateczny fundament praw człowieka

57. Należy przypomnieć, że fundamentem, na którym opierają się wszystkie prawa ludzkie, jest godność osoby. «Arcydzieło Boże, człowiek, jest obrazem i podobieństwem Boga. Jezus przyjął całą naszą naturę, z wyjątkiem grzechu; bronił godności każdej osoby ludzkiej bez wyjątku; umarł za wolność wszystkich. Ewangelia pokazuje nam, że Chrystus uznał centralne miejsce osoby ludzkiej w porządku natury (por. Łk 12,22-29), w porządku społecznym i religijnym, jak również w odniesieniu do Prawa (por. Mk 2,27), występując w obronie tak mężczyzny, jak kobiety (por. J 8,11) i dzieci (por. Mt 19,13-15), które w Jego czasach i w ówczesnej kulturze zajmowały miejsce podrzędne w obrębie społeczeństwa. Prawa i obowiązki człowieka mają uzasadnienie w godności człowieka jako dziecka Bożego». Z tego powodu «wszelkie naruszenie godności człowieka stanowi obrazę samego Boga, którego jest obrazem». Godność ta jest wspólna wszystkim ludziom bez wyjątku, ponieważ wszyscy zostali stworzeni na obraz Boga (por. Rdz 1,26). Odpowiedź Jezusa na pytanie «kto jest moim bliźnim?» (Łk 10,29) domaga się od każdego postawy szacunku dla godności drugiego i troskliwej postawy wobec niego, także wtedy, gdy jest cudzoziemcem lub wrogiem (por. Łk 10,30-37). W całej Ameryce od jakiegoś czasu wzrosła świadomość potrzeby szanowania praw człowieka, ale w tej dziedzinie pozostaje jeszcze wiele do zrobienia, jeśli się zwróci uwagę na powtarzające się przypadki gwałcenia praw osób i grup społecznych na tym kontynencie”.

(św. Jan Paweł II, Adhortacja apostolska Ecclesia in America, 45, 1999)

Napisać odpowiedź na pytania: Co to znaczy, że posiadasz godność, dlaczego każdego człowieka należy traktować z godnością? Odpowiedź proszę do niedzieli 20.02.2022 przesłać na emeil: Ks.proboszcz@parafiakoninki.pl ( brak odpowiedzi na email jest brakiem obecności na religii).

 

Katecheza z dnia 17.02.2022

4.2. Dar czystości przedmałżeńskiej

1.        Cele katechetyczne:

–  zdefiniowanie cnoty czystości;

–  ukazanie czystości jako daru dla drugiego;

–  wychowanie do odpowiedzialności za siebie i zachowania czystości.

2.        Słowa klucze:

cnota czystości, modlitwa o czystość.

3.        Uwagi metodyczne:

a. pomoce dydaktyczne:

Youcat (materiały pomocnicze A lub katechizm ucznia);

b.        literatura i środki audiowizualne:

–  wykorzystane:

     Youcat, Katechizm Kościoła Katolickiego dla młodych;

     katechizm ucznia;

     http://www.youtube.com/watch?v=Q7Nl9C9_7cY; z dnia 28.05.2018;

     http://www.youtube.com/watch?v=6TySofOD9_A; z dnia 28.05.2018;

     http://www.youtube.com/watch?v=bvCMbnDj1Eo, z dnia 28.05.2018;

–  polecane:

     ks. Marek Dziewiecki, Jak rozmawiać o czystości przedmałżeńskiej?, http://archiwum.diecezja.radom.pl/home-mainmenu-1/czytelnia/74-artykuy-rone-ale-ciekawe/1621-xmd-czystosc-przedmalzenska, z dnia 28.05.2018.

4.        Plan katechezy:

A. Wstęp

Ćwiczenie Czystość, po co?

B. Rozwinięcie

Ćwiczenie Debata nad narzeczonymi.

C. Zakończenie

Ćwiczenie Modlitwa o czystość.

5.        Przebieg katechezy

A. Wstęp

Ćwiczenie Czystość, po co? stanowi wprowadzenie do katechezy.

Sposób I:

Moi drodzy kiedy wejdziecie do klasy do sali, w której w czasie przerwy ktoś zrobił bałagan: wysypał śmieci z kosza, powywracał krzesła, poprzestawiał ławki. Jakie będzie zachowanie uczniów:

   W jaki sposób zareagowali na bałagan?

   Czy zaczęli sprzątać wokół siebie?

 Młodzież nie zareagowała nie zaczęła sprzątać sali, dopiero kiedy nauczyciel prosi, by wspólnie uporządkowali miejsce, w którym ma odbywać się lekcja. Młodzież wraz z nauczycielem  doprowadza salę do porządku,

Musimy postawić sobie  pytania:

   Czy nie przeszkadzał Wam bałagan w sali?

   Dlaczego warto było posprzątać salę?

   Do czego człowiekowi potrzebna jest czystość?

   Na jakie dziedziny życia można przełożyć czystość?

W podsumowaniu warto zwrócić uwagę na fakt, iż czystość w różnych dziedzinach życia ma za zadanie chronić człowieka, np. czyste, umyte ręce chronią przed żółtaczką, czystość w stołówce, w restauracjach chroni przed zatruciami pokarmowymi.

Do zeszytu wpisujemy słowo: czystość. Zadaniem jest podanie wszelkich skojarzeń, jakie mają z tym słowem (zapisujemy je w zeszycie). Po wyczerpaniu pomysłów przypatrzcie się temu, co jest napisane i odpowiedzcie na pytania:

   Czy wolą mieć czyste czy brudne ręce?

   Wolą przebywać w czystym pomieszczeniu czy zabrudzonym?

Wniosek, że czystość jest zdecydowanie czymś pozytywnym. Po czym zadaje prowokacyjne pytanie:

   Dlaczego nie warto być czystym w sferze seksualnej? Co w tym przypadku tracimy, kiedy nie jesteśmy czyści.

B.        Rozwinięcie

Oto historia młodych ludzi:

„Para młodych narzeczonych, np. Kasia i Wojtek. Są ze sobą już trzy lata, za rok planują ślub. Wojtek namawia Kasię na współżycie seksualne. Jaką decyzję powinna podjąć Kasia?”

   Pierwsza grupa ludzi namawia ją do zgody na propozycję, tłumaczy, dlaczego powinna się zgodzić i jakie będą konsekwencje tego wyboru.

   Druga grupa ludzi kategorycznie zabrania zgody na współżycie przed ślubem, tłumaczy dlaczego i jakie będą tego konsekwencje.

PODSUMOWANIE:  prawdziwa miłość nie jest tylko uczuciem i zachcianką, więc musi też wymagać od nas. Czystość nie tylko pozwoli uniknąć niepożądanej, wcześniejszej ciąży, ale da wolność tym młodym i uczy ich ofiarności, odpowiedzialności oraz otwiera drogę do rozwoju prawdziwej miłości. Należy  przeczytać fragment z YOUCAT (materiały pomocnicze A lub katechizm ucznia).

C.        Zakończenie

Ćwiczenie Modlitwa o czystość jest ostatnim elementem katechezy. Spróbuj ją napisać własnymi słowami.

ZADANIE DOMOWE:

Oglądnij w Internecie jeden z programów ze strony:

   http://www.youtube.com/watch?v=Q7Nl9C9_7cY;

   http://www.youtube.com/watch?v=6TySofOD9_A;

   http://www.youtube.com/watch?v=bvCMbnDj1Eo

Napisz w formie SMS-a wnioski do zeszytu.

6.        Materiały pomocnicze:

–  wykorzystane:

A.     ĆWICZENIE DEBATA NAD NARZECZONYMI

„W czystości żyje ten, kto jest wolny do miłości, a nie jest niewolnikiem swoich popędów i namiętności. Wszystko to, co pomaga w stawaniu się coraz bardziej społecznie przystosowanym, dojrzalszym, bardziej wolnym i kochającym człowiekiem, pomaga również życiu w czystości.

Człowiek staje się wolny do miłości przez samodyscyplinę, którą musi zdobywać i trenować, o którą powinien zabiegać w każdym wieku. Pomaga w tym wierne zachowywanie przykazań w każdej sytuacji, pokonywanie pokus, unikanie wszelkich form podwójnego życia czy PODWÓJNEJ MORALNOŚCI, proszenie Boga o to, aby zachował od pokus i umacniał w miłości. Umiejętność życia w czystości i wierności jest w końcu łaską i cudownym darem Boga” (Youcat, 405).

B.     „ARGUMENTY ZA CZYSTOŚCIĄ

Można przytoczyć dosłownie dziesiątki argumentów na uzasadnienie faktu, że powstrzymywanie się od współżycia przed ślubem i zachowanie czystości to najpewniejsza droga do miłości i szczęścia między przyszłymi małżonkami. Czytając wcześniejsze rozdziały tej książki, znajdziesz tam wiele takich argumentów. Tutaj dodam kilka innych jeszcze argumentów, do których możesz się odwoływać wtedy, gdy Twój chłopak próbuje doprowadzić do współżycia seksualnego. Pierwszym argumentem jest oczywisty fakt, iż im więcej par współżyje przed ślubem, tym więcej mamy małżeństw, które są w kryzysie oraz tym bardziej rośnie liczba rozwodów. Wyjaśniaj też, że kto uczy się kochać i dla kogo najważniejszym pragnieniem jest szczęśliwe małżeństwo oraz trwała rodzina, ten żyje w czystości przedmałżeńskiej i ten nie ma żadnych konkretnych oczekiwań w odniesieniu do przyszłego współżycia seksualnego po zawarciu małżeństwa. Jedyne, czego taka osoba oczekuje, to ścisłe powiązanie współżycia seksualnego z wzajemną miłością małżonków oraz z ich sposobami komunikowania sobie tej wzajemnej miłości.

Kto twierdzi, że trzeba się «wypróbować» przed ślubem czy że po zawarciu małżeństwa będzie współżył z góry określoną częstotliwością, ten w centrum uwagi stawia popęd, a nie osobę, a ponadto grozi mu uzależnienie od sfery seksualnej. Komuś takiemu trudno będzie dochować w przyszłości wierności małżeńskiej oraz okazać się kimś delikatnym i czułym we współżyciu małżeńskim. Człowiekowi skupionemu na seksualności grozi to, że będzie egoistycznie skupiał się głównie na własnych doznaniach cielesnych i że w konsekwencji będzie w przyszłości traktował małżonka jak narzędzie do zaspokajania własnych potrzeb fizjologicznych. W takiej sytuacji współżycie będzie miało coraz mniej wspólnego z komunikowaniem i potwierdzaniem miłości, a coraz więcej wspólnego z rodzajem masturbacji, z wykorzystaniem ciała tej drugiej osoby.

SPRAWDZIĆ TRZEBA DOJRZAŁOŚĆ, A NIE POPĘDOWOŚĆ

Jeśli młodzi ludzie, którzy odnoszą się do siebie z coraz większą miłością i przygotowują do zawarcia małżeństwa, cieszą się wzajemną bliskością fizyczną, jeśli odczuwają normalne i spontaniczne poruszenia cielesne i emocjonalne, gdy są blisko siebie, to jest to wystarczający znak, że będą umieli komunikować sobie wzajemną miłość także poprzez współżycie seksualne. Gdyby jedna ze stron takich poruszeń nie odczuwała, to wtedy taka osoba powinna porozmawiać ze specjalistą w danej dziedzinie, na przykład z lekarzem czy psychologiem. Próba rozwiązania tego problemu poprzez dążenie do współżycia seksualnego przed ślubem jedynie problem ten by powiększyła i dołożyła nowe poważne problemy: utratę czystości oraz wyrządzenie wielkiej krzywdy moralnej samemu sobie oraz tej drugiej osobie. Dojrzali i szczęśliwi narzeczeni wiedzą, że po zawarciu małżeństwa mogą pojawić się takie miesiące, w czasie których ich radością będzie wiele zbliżeń seksualnych. Wiedzą też, że mogą pojawić się również i takie okresy, w czasie których z różnych względów – na przykład z powodów zdrowotnych czy emocjonalnych – współżycie seksualne będzie raczej epizodem albo pojawi się dłuższa przerwa w tego typu okazywaniu miłości, na przykład z powodu wyjazdu jednego z małżonków”.

(ks. Marek Dziewiecki, Jak rozmawiać o czystości przedmałżeńskiej?, http://archiwum.diecezja.radom.pl/home-mainmenu-1/czytelnia/74-artykuy-rone-ale-ciekawe/1621-xmd-czystosc-przedmalzenska, z dnia 28.05.2018)

Napisać odpowiedź na pytania: Co oznacza dla Ciebie powiedzenie komuś KOCHAM CIĘ? Odpowiedź proszę do poniedziałku 21.02.2022 przesłać na emeil: Ks.proboszcz@parafiakoninki.pl ( brak odpowiedzi na email jest brakiem obecności na religii).